DENİZLİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ MERKEZİ ATIKSU ARITMA TESİSİ

Denizli Organize Sanayi Bölgesi Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi; Denizli - Ankara Karayolu, DSİ (Devlet Su İşleri) ve TCDD (Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları) sınırları arasında kalan 30 dönüm tarıma elverişli olmayan arazi üzerinde 42.000 m3/gün kapasitede projelendirilerek, 31.12.1997 tarihinde tamamlanarak işletmeye alınmıştır.

Bölge Müdürlüğümüz bünyesinde tam otomasyon bilgisayar kontrol sistemli olarak işletilmekte olan Merkezi Atıksu Arıtma Tesisimiz; T.C. Denizli Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı’nca sık aralıklarla sürekli olarak denetlenmektedir. Yapılan denetlemelerde bu güne kadar herhangi bir olumsuz rapor alınmamıştır.

Bölge’de oluşan evsel ve endüstriyel nitelikli tüm atıksular birleşik kanal sistemi ile toplanarak arıtma tesisi giriş yapısına kadar cazibe ile getirilmekte, yağmur suları ise ayrı bir kanalla toplanarak, Organize Sanayi Bölgesi sınırları dışında yaklaşık 1.400 metrelik kapalı bir kanalizasyon sistemiyle (arıtılmış atıksular) deşarj edilmektedir. Bölge’den atıksuların deşarj edildiği yer kuru dere yatağı olan Sarıçay olup, burası alıcı ortam özelliği taşımaktadır. 

Denizli Organize Sanayi Bölgesi Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi’nin işletme giderleri ile ilgili tüm hesaplamalar 42.000 m³/gün atıksu debisine göre yapılmıştır. Birim arıtım maliyeti (biyolojik + kimyasal) = 0,14 US$/m³ gün atıksu, birim arıtım maliyeti (sadece biyolojik) = 0,10 US$/m³ gün atıksu’dur.

Denizli Organize Sanayi Bölgesi Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi inşaatı öncesi gerek atıksu miktarı gerekse kirlilik konsantrasyonları üzerinde, Bölge Müdürlüğü bünyesinde kurulan atıksu laboratuarında; Arıtma Tesisi personeli kontrollüğünde kimyager ve laborantlar tarafından yapılan çalışmalar sonucu proje verileri elde edilmiştir. Tablo 1’de Denizli Organize Sanayi Bölgesi Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi’ne ait tasarım verileri verilmiştir.

Tablo 1: Denizli Organize Sanayi Bölgesi Merkezi Atıksu Arıtma Tesisine Ait Tasarım Verileri

Denizli Organize Sanayi Bölgesi’nde işletmeye açılan Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi ile, 4 Eylül 1988 tarih ve 19919 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo 19’da belirtilen, Karışık Endüstriyel Atık Suların Alıcı Ortama Deşarj Standartları’nın sağlanması amaçlanmıştır. Tablo 2’de, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Karışık Endüstriyel Atık Suların Alıcı Ortama Deşarj Standardları verilmiştir.

Tablo 2: Denizli OSB Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi Arıtılmış Atıksu Deşarj Standartları:

SKKY^* Tablo 19: Karışık Endüstriyel Atık Suların Alıcı Ortama Deşarj Standartları (Küçük ve Büyük Organize Sanayi Bölgeleri ve Sektör Belirlemesi Yapılamayan Diğer Sanayiler)

SIRA NO PARAMETRE BİRİM Kompozit Numune  2 Saatlik Kompozit Numune  24 Saatlik 1 Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOI) mg/L 400 300 2 Askıda Katı Madde (AKM) mg/L 200 100 3 Yağ ve Gres mg/L 20 10 4 Toplam Fosfor mg/L 2 1 5 Toplam Krom mg/L 2 1 6 Krom (Cr+6) mg/L 0,5 0,5 7 Kurşun (Pb) mg/L 2 1 8 Toplam Siyanür (CN-) mg/L 1 0,5 9 Kadmiyum (Cd) mg/L 0,1 --- 10 Demir (Fe) mg/L 10 --- 11 Florür (F-) mg/L 15 --- 12 Bakır (Cu) mg/L 3 --- 13 Çinko (Zn) mg/L 5 --- 14 Civa (Hg) mg/L --- 0,05 15 Sülfat (SO4) mg/L 1.500 1.500 16 Toplam Kjeldahl Azotu mg/L 20 15 17 Balık Biyodeneyi ( ZSF) --- 10 10 18 pH --- 6 – 9 6 – 9

*: Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği

Denizli Organize Sanayi Bölgesi Merkezi Atıksu Arıtma Tesisi, Bölge’de oluşan evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuların arıtılması için seçilen proses düzeni aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır.

FİZİKSEL ARITMA ÜNİTESİ

Fabrikalardan kaynaklanan atıksular cazibe ile su alma yapısına gelmekte ve otomatik temizlemeli kaba ızgaradan geçmektedir. Bu ızgara ile atıksuyun bünyesinde yer alan elyaf, kağıt, naylon, iplik vb. katı parçaların arıtma ünitelerinde tıkanma gibi problemlere yol açmadan tutulması sağlanmaktadır.

OTOMATİK TEMİZLEMELİ KABA IZGARA

Izgarada tutulan maddeler bir konteynerle uzaklaştırılırken, ızgaralardan geçen atıksu ise cazibe ile kum ve yağ tutucu üniteye aktarılmaktadır. Atıksuyu kum tutucu üniteye aktaran kanalda debi ölçümü yapılmaktadır. Atıksu arıtma tesisine gelen günlük debinin kontrol edilmesi amacıyla kum ve yağ tutucu ünitesinden önce, Parshall kanalında ultrasonik debi ölçüm cihazı mevcuttur. Bu kanalın ölçüm yapılacak noktasında ise özel olarak yapılmış daraltılmış bir kesit bulunmaktadır.

DEBİ ÖLÇÜM KANALI

Havalandırmalı kum ve yağ tutucu ünitede, atıksu içinde bulunan kum tabana çökerken; yağ, gres, solvent ve benzeri yüzücü maddeler bir sıyırıcı ile yağ çukurunda toplanarak katı atık olarak uzaklaştırılmakta, atıksu ise dengeleme havuzuna savaklanmaktadır. Dengeleme havuzu, günlük olarak salınım gösteren atıksuyun kalite dalgalanmalarını azaltmakta, atıksuyun arıtma tesisine sabit debi ile verilerek arıtma tesisinin homojen olarak beslenebilmesini mümkün kılmaktadır. Havuzda çökelmeleri önlemek ve karışımı sağlamak için dalgıç karıştırıcılar kullanılmaktadır.

DENGELEME HAVUZU

Dengeleme havuzundan dalgıç pompalar ile çekilen atıksu, içerdiği askıda katı madde yükünü azaltmak üzere ince 1mm aralıklı tambur ızgaralara basılmaktadır.

KİMYASAL ARITMA ÜNİTESİ

Kimyasal arıtma, atıksularda kirliliğe neden olan çözünmüş, kolloidal ve askıdaki maddelerin uzaklaştırılmasını temin veya hızlandırmak amacıyla, çeşitli kimyasal reaksiyonlardan yararlanılması esasına dayanan genel metodlardır. İnce ızgaradan geçirilen atıksu pH düzenlemesi için pH ayar havuzuna verilmektedir. Kimyasal arıtma için, uygun pH aralığını sağlayabilmek amacıyla atıksuya, pH cihazından kumanda alarak çalışan dozaj pompa yardımı ile asit (%98’lik H2SO4) dozlanmaktadır. Nötralizasyon havuzunda pH ayarlaması yapılan atıksu hızlı karıştırma ünitesine geçer. Hızlı karıştırma havuzunda, suya kireç ve %40’lik Fe3Cl dozlanarak hızlı karışımla maddelerin suya tam olarak karışması sağlanır. Hızlı karıştırma havuzundan sonra atıksu; floklaşmanın sağlandığı yavaş karıştırma havuzuna savaklanır. Yavaş karıştırma havuzunun ilk kademesinde suya anyonik polielektrolit dozlanarak flokların irileşmesi sağlanmaktadır. Yavaş karıştırma havuzunda çökebilir boyuta ulaşan flokların sudan ayrılması için kimyasal çökeltme havuzuna savaklanır.

KİMYASAL ÇÖKERTME HAVUZU

Çökeltme havuzunun yapısı nedeniyle kimyasal çamur tabana çökerken, durulan su üstten savaklanarak biyolojik arıtma için havalandırma havuzuna verilmektedir. Kimyasal çöktürme havuzunun tabanında biriken çamur dip sıyırıcı ile havuz merkezinde toplanarak kimyasal çamur pompalarıyla çamur yoğunlaştırma ünitesine pompalanmaktadır.

BİYOLOJİK ARITMA ÜNİTESİ

Atıksu bünyesinde bulunan organik ve kısmen de anorganik kirletici maddelerin, mikroorganizmalar tarafından besin ve enerji kaynağı olarak kullanılmak suretiyle atıksudan uzaklaştırılmaları esasına dayanan metodlardır. Kimyasal çökeltim havuzundan savaklanan atıksu, havalandırma havuzu girişinde geri devir çamuruyla karıştırılır.

HAVALANDIRMA HAVUZU GİRİŞ ÜNİTESİ

Havalandırma havuzunda mikroorganizmaların organik maddeleri CO2 ve H2O’ya dönüştürmesi sağlanmaktadır. Bu proses için gerekli olan oksijen; oksijen ölçüm cihazından kumanda alarak çalışan yüzeysel tip dubalı aeratörlerle (havalandırıcılar) sağlanır.

HAVALANDIRMA HAVUZU

Havuzda çözünmüş oksijen cihazıyla sürekli ölçüm yapılır ve iki adet aeratör bu cihaza bağlı olarak devreye girip çıkarak çalışır; böylece enerji tasarrufu sağlanır. Atıksu, havalandırma havuzundan iki adet biyolojik çökeltme havuzuna savaklanarak aktif çamurun tabana çöktürülmesi sağlanmaktadır.

BİYOLOJİK ÇÖKELTİM HAVUZU

Çöken çamur sıyırıcılarla bir çamur haznesine alınır. Çamurun bir kısmı mikroorganizma konsantrasyonunu sabit tutmak amacıyla havalandırma havuzuna geri devrettirilirken bir kısmı da çamur yoğunlaştırma ünitesine yollanır. Burada büyük oranda mikroorganizmalardan oluşan çökeltim özelliği arttırılmış biyolojik yumaklar sudan ayrılır. Çökeltme havuzundan savaklanan arıtılmış su yüzeyden savaklanarak kanal sistemine deşarj edilmektedir.

ARITILMIŞ DEŞARJ SUYU

ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA VE SUSUZLAŞTIRMA ÜNİTESİ

Atıksu arıtımı sonucu oluşan sıvı ya da yarı katı halde, kokulu; uygulanan arıtma işlemine bağlı olarak ağırlıkça %0,25 ile %12 katı madde içeren atıklar arıtma çamuru olarak isimlendirilir. Çamur yoğunlaştırma havuzunda gravite ile yoğunluğu arttırılan çamur, çok düşük devirli bir sıyırıcıyla sürekli sıyrılarak çamur çukuruna aktarılır. Çamur yoğunlaştırma havuzunda aktif çamur içerisindeki %0,5~1 katı madde miktarı %5 mertebesine yükselir. Sıyırıcılarla çamur çukuruna aktarılan çamur monopompalarla susuzlaştırılmak üzere belt filtreye pompalanır.

ÇAMUR SUSUZLAŞTIRMA ÜNİTESİ BELT FİLTRELER

Yoğunlaştırmadaki fazla su ise savaklanarak rögarda toplanır ve buradan pompalar yardımıyla biyolojik çamur geri devir istasyonuna aktarılır. Oluşan çamurun hacmini azaltmak ve susuzlaştırma verimini yükseltmek amacıyla çamura kireç ve polielektrolit dozlanmaktadır.

OTOMATİK POLİELEKTROLİT DOZLAMA ÜNİTESİ

%25-30 kuru katı içeriğinde elde edilen çamur keki kamyonlara aktarılarak tesisten uzaklaştırılmaktadır.